آشنایی با سیستم کانالکشی و طراحی دریچهها در داکت اسپلیت
سیستم کانالکشی (Ductwork) در داکت اسپلیت وظیفه حیاتی انتقال، توزیع و بازیابی هوای مطبوع (سرد یا گرم) از یونیت داخلی به فضاهای مختلف ساختمان را بر عهده دارد. طراحی صحیح این کانالها و دریچهها مستقیماً بر راندمان سیستم، آلودگی صوتی و راحتی حرارتی ساکنان تأثیر میگذارد.
اجزای اصلی سیستم کانالکشی
سیستم کانالکشی از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
الف. کانالهای رفت (Supply Ducts)
-
وظیفه: انتقال هوای تهویه شده (سرد یا گرم) از خروجی یونیت داخلی به داخل اتاقها.
-
انشعابات: کانال اصلی به انشعابات کوچکتری تقسیم میشود که هر انشعاب به یک دریچه خروجی هوا (Supply Grille/Diffuser) متصل میشود.
ب. کانال برگشت (Return Ducts)
-
وظیفه: مکش هوای داخل اتاقها (هوای گرم در تابستان یا هوای سرد در زمستان) و هدایت آن به سمت ورودی یونیت داخلی.
-
دریچه فیلتر: دریچه برگشت (Return Grille) معمولاً بزرگتر از دریچههای رفت است و فیلترهای هوا معمولاً در پشت این دریچه یا در ورودی یونیت داخلی نصب میشوند.
ج. جعبه تقسیم (Plenum Box)
-
وظیفه: جعبهای که بلافاصله به خروجی یونیت داخلی متصل میشود و جریان هوا را به آرامی و با فشار یکنواخت به کانالهای رفت اصلی تقسیم میکند.
مصالح کانالکشی و عایقکاری
کیفیت مصالح و عایقکاری مستقیماً بر عملکرد سیستم تأثیر میگذارد:
-
کانالهای فلزی (Galvanized Steel): رایجترین نوع کانال هستند که از ورق گالوانیزه ساخته میشوند. این کانالها بادوام، محکم بوده و برای کانالکشی اصلی با طول زیاد مناسب هستند.
-
کانالهای انعطافپذیر (Flexible Ducts): کانالهای گرد، عایقدار و منعطفی هستند که بیشتر برای انشعابات نهایی و اتصال کانالهای اصلی به دریچهها استفاده میشوند. استفاده زیاد از این کانالها به دلیل ایجاد افت فشار بالا، توصیه نمیشود.
-
کانالهای از پیش عایقشده (Pre-Insulated Panels): مانند کانالهای ساخته شده از ساندویچ پانلهای آلومینیومی-پلییورتان یا فنولیک که همزمان ساختار و عایق را فراهم میکنند.
اهمیت عایقکاری (Insulation)
-
کاهش اتلاف انرژی: عایقکاری حرارتی کانالها ضروری است تا از هدر رفتن سرمای تولیدشده در طول مسیر (بهویژه در سقف کاذب گرم) جلوگیری شود.
-
جلوگیری از تعریق (Condensation): کانالهای حاوی هوای سرد، بسیار پایینتر از دمای محیط اطراف سقف کاذب هستند. اگر کانالها عایق نشوند، بخار آب محیط روی سطح خارجی کانال چگالش پیدا کرده، سقف کاذب را خیس میکند و باعث آسیبهای جدی به ساختمان میشود.
طراحی دریچهها (Grilles & Diffusers)
دریچهها که تنها بخش قابل مشاهده از سیستم کانالکشی هستند، نقش مهمی در توزیع صحیح و بهینه هوا دارند.
الف. اصول انتخاب دریچه
-
انتشار هوا (Throw): میزان مسافتی که جریان هوا باید طی کند تا به نقطهی مورد نظر برسد. دریچه باید قدرت پرتاب هوا را تا دورترین نقطه اتاق داشته باشد.
-
سرعت هوا (Velocity): سرعت هوای خروجی از دریچه باید به اندازهای باشد که از ایجاد کوران (Draft) و احساس ناراحتی جلوگیری کند. سرعت بالا باعث صدای زیاد و سرعت پایین باعث عدم اختلاط کافی میشود.
-
آلودگی صوتی (Noise): دریچهها خود منبع تولید صدا نیستند، اما اگر سرعت هوا بیش از حد بالا باشد، عبور هوا از دریچهها صدای سوت یا وزوز ایجاد میکند. طراحی صحیح و سایز مناسب دریچهها این مشکل را حل میکند.
ب. انواع دریچههای رایج
-
دریچههای خطی (Linear Diffusers): ظاهری شیک و باریک دارند و هوا را در یک خط مستقیم یا با زاویه ملایم توزیع میکنند. اغلب برای فضاهای لوکس یا مناطق با بار گرمایی یکنواخت استفاده میشوند.
-
دریچههای سقفی چهارطرفه (Square/Rectangular Diffusers): هوا را در یک، دو، سه یا چهار جهت توزیع میکنند و برای فضاهای بزرگ یا اتاقهای با سقف بلند مناسب هستند.
-
دریچههای شیاردار (Slot Diffusers): برای توزیع یکنواخت هوا در طول یک خط ممتد و معمولاً برای فضاهایی که نیاز به ترکیب تهویه و زیبایی دارند، به کار میروند.
بالانس سیستم (System Balancing)
از آنجا که داکت اسپلیت هوای یکسانی را به چندین اتاق ارسال میکند، لازم است که جریان هوا بالانس شود.
-
-
دمپرها: در مسیر انشعاب هر کانال (نزدیک به یونیت داخلی یا دریچه) یک دمپر دستی یا موتوری نصب میشود.
-
تنظیم جریان: در فرآیند بالانسینگ، متخصصین با استفاده از دستگاههای اندازهگیری دبی، دمپرها را تنظیم میکنند تا اطمینان حاصل شود که هر اتاق، دقیقاً به اندازه بار حرارتی محاسبهشده خود، هوا دریافت میکند.
-
