کولر گازی اسپلیت چیست؟ معرفی اجزا و نحوه عملکرد

کولر گازی اسپلیت چیست؟ معرفی اجزا و نحوه عملکرد

کولر گازی اسپلیت (Split Air Conditioner) یکی از رایج‌ترین و محبوب‌ترین سیستم‌های تهویه مطبوع است که برای سرمایش (و گاهی گرمایش) فضاهای داخلی مانند منازل، دفاتر و مغازه‌ها استفاده می‌شود. نام “اسپلیت” به معنای جدا شده، به ساختار دو تکه این دستگاه اشاره دارد: واحد داخلی و واحد خارجی که توسط لوله‌های مسی حامل مبرد (گاز خنک‌کننده) و کابل‌های برق به یکدیگر متصل می‌شوند.

اجزای اصلی کولر گازی اسپلیت

ساختار یک کولر گازی اسپلیت شامل دو بخش اصلی و چندین جزء کلیدی است که در ادامه معرفی می‌شوند:

واحد داخلی (Evaporator Unit)

این بخش در داخل محیط مورد نظر نصب می‌شود و وظیفه اصلی آن جذب گرمای اتاق و پرتاب هوای خنک به داخل است.

• اواپراتور (Evaporator Coil): یک کویل حاوی مبرد سرد است. هوای گرم اتاق از روی این کویل عبور کرده، گرمای خود را به مبرد می‌دهد و خنک می‌شود.

• فن دمنده (Blower Fan): هوای خنک شده را با فشار به داخل اتاق پرتاب می‌کند.

• فیلتر هوا (Air Filter): ذرات گرد و غبار و آلاینده‌های موجود در هوا را قبل از عبور از اواپراتور جذب می‌کند.

• پانل نمایشگر و برد کنترل (Display Panel & Control Board): برای تنظیم دما، سرعت فن و سایر حالت‌های عملکرد استفاده می‌شود.

واحد خارجی (Condenser Unit)

این بخش در فضای بیرون نصب شده و وظیفه آن دفع گرمای جذب شده از محیط داخلی به فضای آزاد است. این واحد شامل اجزای پر سروصدا و سنگین سیستم است.

• • کمپرسور (Compressor): قلب سیستم است. مبرد گازی کم‌فشار و گرم را فشرده کرده و آن را به گاز پرفشار و بسیار گرم تبدیل می‌کند. این فرایند برای گردش مبرد و انتقال گرما ضروری است.

  • کندانسور (Condenser Coil): یک کویل است که مبرد گازی پرفشار و داغ وارد آن می‌شود. فن، هوا را از روی این کویل عبور می‌دهد تا گرمای مبرد به محیط بیرون دفع شود و مبرد به حالت مایع با فشار بالا تبدیل گردد.

  • فن کندانسور (Condenser Fan): هوا را از روی کویل کندانسور عبور می‌دهد تا گرمای مبرد دفع شود.

  • شیر انبساط (Expansion Valve) یا لوله مویین (Capillary Tube): مبرد مایع پرفشار را به مایع کم‌فشار و بسیار سرد تبدیل می‌کند تا برای ورود مجدد به اواپراتور (واحد داخلی) آماده شود.

نحوه عملکرد (سرمایش)

عملکرد کولر گازی اسپلیت بر اساس چرخه تبرید (Refrigeration Cycle) استوار است و شامل چهار مرحله اصلی است که به صورت پیوسته تکرار می‌شوند:

1. جذب گرما (اواپراتور – واحد داخلی)

• مبرد سرد و کم‌فشار که از شیر انبساط عبور کرده است، وارد کویل اواپراتور در واحد داخلی می‌شود.

• فن دمنده، هوای گرم اتاق را از روی کویل اواپراتور عبور می‌دهد.

• مبرد گرمای هوا را جذب کرده و در این فرایند، از حالت مایع به گاز کم‌فشار و گرم تبدیل می‌شود. هوای اتاق که گرمای خود را از دست داده، خنک شده و مجدداً به داخل محیط پرتاب می‌گردد.

2. فشرده‌سازی (کمپرسور – واحد خارجی)

• مبرد گازی گرم و کم‌فشار از طریق لوله‌های مسی به واحد خارجی و وارد کمپرسور می‌شود.

• کمپرسور با صرف انرژی الکتریکی، این گاز را فشرده کرده و آن را به گاز پرفشار و بسیار داغ تبدیل می‌کند. این افزایش فشار و دما، امکان دفع گرما به محیط بیرونی را فراهم می‌سازد.

3. دفع گرما (کندانسور – واحد خارجی)

• گاز پرفشار و داغ وارد کویل کندانسور می‌شود.

• فن کندانسور هوای محیط بیرون را از روی کویل عبور می‌دهد.

• با دفع گرما به هوای بیرون، گاز داغ به مایع پرفشار تبدیل می‌شود (چگالش یا کندانس شدن).

4. کاهش فشار (شیر انبساط)

• مبرد مایع پرفشار از شیر انبساط یا لوله مویین عبور می‌کند.

• در این مرحله، فشار مبرد به شدت کاهش یافته و در نتیجه، دمای آن نیز بسیار پایین می‌آید و به صورت مایع بسیار سرد و کم‌فشار در می‌آید.

• این مبرد سرد آماده است تا دوباره وارد کویل اواپراتور (واحد داخلی) شده و چرخه تبرید از نو آغاز شود تا اتاق خنک بماند.

مزایای کولر گازی اسپلیت

• راندمان بالا: به دلیل جداسازی بخش پر سر و صدا (کمپرسور) از فضای داخلی، معمولاً طراحی بهینه‌تری دارند.

• صدای کم: واحد داخلی بسیار کم‌صدا کار می‌کند زیرا کمپرسور در بیرون نصب شده است.

• نصب آسان‌تر: نسبت به سیستم‌های کانال‌کشی شده، نصب ساده‌تری دارند و نیاز به تخریب کمتری است.

• کنترل منطقه‌ای: امکان کنترل دمای هر اتاق به صورت مستقل وجود دارد (به خصوص در مدل‌های چند اسپلیت یا مولتی اسپلیت).

تفاوت داکت اسپلیت با کولر گازی معمولی

آشنایی با تناژ تبرید

اجزای اصلی چیلر تراکمی و وظایف آن‌ها

اجزای اصلی داکت اسپلیت