سیستم سرمایش مرکزی چیست و چه تفاوتی با اسپلیت دارد؟
سیستم سرمایش مرکزی به مجموعهای از تجهیزات اطلاق میشود که وظیفه تولید سرما را در یک نقطه واحد (معمولاً موتورخانه یا پشتبام) بر عهده داشته و سپس سرمای تولید شده را از طریق یک سیال واسط (اغلب آب سرد یا مبرد) و یک شبکه توزیع گسترده به تمام فضاهای ساختمان منتقل میکند. این سیستمها برای ساختمانهای بزرگ مانند مجتمعهای مسکونی، تجاری، اداری، هتلها و بیمارستانها طراحی شدهاند.
۱. اجزای اصلی سیستم سرمایش مرکزی
هدف این سیستم، تولید آب سرد یا هوا و توزیع یکنواخت آن است:
تولیدکننده سرما (چیلر)
-
چیلر (Chiller): هسته اصلی سیستم سرمایش مرکزی است. چیلر با استفاده از سیکل تبرید (تراکمی یا جذبی)، آب را سرد میکند.
-
برج خنککننده (Cooling Tower): (در چیلرهای آب خنک) وظیفه دفع گرمای جذبشده از ساختمان به محیط بیرون را بر عهده دارد.
توزیعکننده سرما
-
شبکه لولهکشی و پمپ: آب سرد تولید شده توسط چیلر از طریق این شبکه و پمپهای سیرکولاتور به واحدهای داخلی در هر فضا هدایت میشود.
-
واحدهای توزیعکننده (Fan Coil Units – FCU یا Air Handling Units – AHU): این واحدها در هر اتاق یا بخش از ساختمان نصب میشوند و آب سرد را از کویلهای خود عبور میدهند تا با تبادل حرارتی، هوای محیط را خنک کنند و آن را به داخل فضا بدمند. هواساز (AHU) برای توزیع از طریق کانالکشی و فنکویل (FCU) برای توزیع موضعی در نظر گرفته میشود.
۲. سیستم اسپلیت (Split Unit) چیست؟
اسپلیت (کولر گازی) یک سیستم تهویه مطبوع غیر مرکزی (Unitary) است که وظیفه سرمایش یک یا نهایتاً چند فضای محدود را بر عهده دارد.
-
ساختار: اسپلیتها از دو بخش اصلی تشکیل شدهاند: یونیت خارجی (کندانسور) که در بیرون ساختمان نصب شده و وظیفه دفع گرما را دارد، و یونیت داخلی (اواپراتور) که در داخل اتاق نصب شده و وظیفه دمیدن هوای خنک به فضا را بر عهده دارد.
-
سیال واسط: برخلاف سیستم مرکزی که اغلب از آب سرد استفاده میکند، اسپلیتها از مبرد (گاز خنککننده) استفاده میکنند که مستقیماً بین یونیت داخلی و خارجی در جریان است (سیستم انبساط مستقیم – DX).
۳. تفاوتهای کلیدی بین سیستم مرکزی و اسپلیت
| معیار مقایسه | سیستم سرمایش مرکزی (مانند چیلر/فنکویل) | اسپلیت (کولر گازی) |
| تولید سرما | متمرکز (تولید سرما در یک محل و انتقال آن با آب سرد). | غیر متمرکز (تولید سرما در هر یونیت داخلی با کمک یونیت خارجی). |
| اندازه و کاربرد | ساختمانهای متوسط تا بزرگ (مانند هتلها، مالها، برجها). | فضاهای کوچک و محدود (مانند یک اتاق یا یک واحد آپارتمان کوچک). |
| کنترل دما | بسیار دقیق و مستقل برای هر اتاق یا منطقه (با ترموستات فنکویل). | معمولاً برای هر یونیت داخلی مستقل است، اما در سیستمهای چند اسپلیت پیچیدهتر میشود. |
| فضای مورد نیاز | به فضای نصب چیلر (موتورخانه یا پشتبام) و کانال/لولهکشی گسترده نیاز دارد. | یونیت خارجی کوچکتر و یونیتهای داخلی دیواری یا سقفی. |
| نصب و نگهداری | نصب گرانتر و پیچیدهتر؛ نگهداری تخصصیتر و فصلی برای چیلر. | نصب سادهتر؛ نگهداری سادهتر برای یونیتهای داخلی/خارجی. |
| کیفیت هوا | بهتر؛ اغلب با واحدهای هواساز (AHU) ترکیب شده و امکان فیلتراسیون، تنظیم رطوبت و تأمین هوای تازه را فراهم میکند. | معمولاً صرفاً سرما و رطوبتگیری اولیه را انجام میدهد و فیلتراسیون پایه دارد. |
| آلودگی صوتی | پایینتر در فضاها، زیرا تجهیزات پرصدا (چیلر) در بیرون یا موتورخانه نصب میشوند. | یونیت داخلی فن دارد و کمی صدای بیشتری تولید میکند. |
انتخاب بین این دو سیستم به شدت به اندازه و کاربری ساختمان، بودجه اولیه و میزان نیاز به کنترل دقیق رطوبت و کیفیت هوا بستگی دارد.
اجزای اصلی یک سیستم دیگ آب گرم و وظایف آنها
چرخه آب گرم در سیستمهای گرمایش مرکزی چگونه کار میکند؟
گرمایش مرکزی چیست؟ مروری بر تاریخچه و اصول اولیه
تفاوت دیگهای آب گرم و دیگهای بخار در چیست؟
